Nga Zenepe Dibra. ...Unė e di qė ju jeni shumė krenare pėr arritjet tuaja dhe pra unė dėshiroj t’ju pėrcjell ju Ēmimin e madh Nderkombėtar.Kam nderin tė bėj tė ditur nė tė gjithė botėn qė janė pikėrisht pėrpjekjet qė ju keni bėrė nė fushėn tuaj,ato qė kanė rezultuar nė dhėnien e kėtij titulli nderi dhe tė respektuar....Ju e meritoni kėtė famė dhe duhet tė jeni krenare pėr kėtė ēmim”-janė kėto disa nga vlerėsimet qė jep Nicholas S.L.A.W,Drejtori i Pėrgjithshėm i Institutit Ndėrkombėtar tė biografive nė Kembrigj,Angli, nė letrėn qė i dėrgon Zyliha Milotit nė gusht tė vitit 2001, me rastin e zgjedhjes saj nga ky institut “Gruaja e vitit”.Aktorja mė e shquar e skenės sė humorit,ajo qė i dha shpirtin, energjinė dhe origjinalitetin femėror humorit shkodran ,modeli mė i spikatur i njė harmonie midis dėshirės dhe pasionit pėr tu ngritur nė profesion me misionin e saj si njė familjare edukatore dhe bashkėshorte e denjė,besnike e traditave tė virtutėshme shkodrane.

Lindi nė Shkodėr mė 11.1.1946 nė njė familje shumė tė mirė shkodrane.I jati i Zylit,Hafiz Sulejman Smajl Durrėsi si njė klerik i zellshėm musliman,qe njė propogandues i zellshėm i traditave tė mira qytetare ndėr tė rinj e tė moshuar,ndikoi tek besimtarėt pėr arsimimin e fėmijve nė shkollat shtetėrore,duke vlerėsuar dijen si mjet tė domosdoshėm pėr individin e shoqėrinė.(1)Ai kishte shumė pikpamje liberale pėr kohėn.Njė kėshillė pragmatike e tij :Nė qoftėse koha nuk ec me ju,ecni ju me kohėn”do ta nxiste Zylin tė ishte e lirė nė zgjedhjen e profesionit tė saj drejt artit, nė njė ambjent qė akoma kishte frenime konservatore. Pėrveē talentit individual do tė trashėgonte dhe vetitė e genit tė saj.Tė gjithė nė fisin e saj kėndonin dhe ishin tė mbushur me humor ; gjyshi ,baba(Hafiz Sulejman Smajl Durrėsi ishte njė nga anėtarėt aktivė tė grupit “Bilbilat e Mevludit “tė Shkodrės(1), por veēanarisht motra Satberi,qė kishte njė talent tė rrallė si kėngėtare dhe humoriste por qė rrjedhat e kohės s’i dhanė mundėsinė e futjes nė kėtė rrugė.

Zyli qė 13 vjeēe deputon nė njė dramė “Tepėr sekret” me rregjizor Ndoc Sheldinė,nė rolin e partizanes ku nderohet me ēmim.Shejat si aktore humori, i tregon nė gjimnaz ku aktivizohet me trupėn teatrale tė ndėrmarrjes PAM,ku luan rolin e spikeres, parodistes,konferencieres.(2) Mbas mbarimit tė shkollės sė mesme ,mbas tre muajve punė nė PAM, hyn nė Estradėn e Shkodrės mė 1967,si aktore profesioniste.Rolin e parė nė Estradėn e Shkodrės do ta luante nė ēfaqjen “Krah pėr krah me burrin” qė i kushtohej emancipimit tė mėtejshėm tė gruas.(3)Qė nga kjo ēfaqje ajo do tė luante disa role duke u bėrė sa mė origjinale,sa mė jetėsore nė interpretim, duke u rritur hap pas hapi si njė aktore qė vlerėsonte skenėn si diēka tė shejtė pėr tė cilėn duhej punuar shumė pėr tė arritur suksesin. (4)Mbi 170 premiera ka dhėnė Estrada e Shkodrės qė nga 1958 vit i themelimit tė saj (5) dhe Zyli ka luajtur nė afro 150 premiera dhe afro 900 role (6)Tė pashlyeshme kanė mbetur disa role, monumente tė humorit shkodran qė ka skalitur Zyli dhe qė nė ēfarėdo kohe qė t’i shohėsh tė bėjnė tė qeshin, si ato tė pjesėve “Kunati i shokut Xhemal”,”Familja Bush’,”Fotografi”,”Kostandini dhe Doruntina”,”Beqoja nė spital”,”Testamenti”,”Tri karriket”,”Lulashi”,”Tuēi dhe Lokja”etj..”Befasimet nė krijimin e figurave,qė nuk i ngjajnė njėra tjetrės,intuita,batuta tė mbarsura tė trevės sė Shkodrės,bukuria qė sfidon gjithmonė moshėn e saj-janė disa nga cilėsitė profesionale tė Zylit,kėsaj mbretėreshe tė humorit shkodran.(7)(8) Zyli ka gjallėrinė e mirėnjohjes femėrore dhe thellėsinė e kėnaqėsisė qė provon kur flet pėr kolegėt dhe partnerėt me tė cilėt ka punuar si rregjizorin Paulin Sekuj,aktorėt Hasan Smajėn, Tano Banushin,Gjosho Vasinė,Gėzim KrujėnPaulin Prekėn,Zef Dedėn,Jolanda Shalėn,Katrina Bigėn,Drande Xhain,Sander Ruēi,Besnik Ēinari,Edmond Halili e tj.Pėr Tano Banushin ajo do tė shprehej “Nė qindra role e kam pasur partner kėtė kolos tė humorit shkodran.Pėr kėtė jam jo vetėm e lumtur,por i jam mirėnjohėse sepse kam mėsuar prej tij artin e interpretimit nė estradė.”(9)Por respekti pėr seriozitetin e saj nė punė, pėr korektesėn,partneritetin dhe talentin do tė ishin ato ēka do tė vlerėsonin edhe kolegėt,miqtė dhe partnerėt e saj.”Tek Zyli kam gjetur njė partnere tė pėrkryer,zor ma zėvendėson partnere tjetėr.Ndoshta edhe kur tė ndėrroj jetė nuk mund ta ndėrroj.Ajo qė na lidh,ėshtė tė bėjmė humor sa mė tė kėndėshėm dhe tė pėlqyeshėm”-do shprehesh Paulin Preka nė njė intervistė.(10)

Zyli do tė interpretojė edhe nė disa filma shqiptarė si nė rolin e nėnės sė Tilit nė filmin “Shoku ynė Tili”(1981),gruaja e drejtorit nė “Dy herė mat”(1986) Meremja, nė filmin “Pak freskėt sonte(1994).(10)Aktiviteti i saj jashtė kufijvė tė vendit do tė jetė i sukseshėm nė njė sėrė vendesh si nė Austri,Maqedoni,Kosovė,Mal i Zi.Nė vitin 2002 ajo ndodhet nė njė turne nė Amerikė dhe Kanada e ftuar nga Komuniteti i shqiptarėve tė Miēiganit ku gjen njė pritje tė zjarrtė nga shoqata At Gjergj Fishta.Takimi do tė kulmonte veēanarisht nė kishėn e Shėnpalit ku numuri i shkodranėve ishte i madh dhe pritja qe e jashtėzakonshme. Kur ajo do tė kthehesh nė Shkodėr do tė shprehesh:”Kur erdha nė Shkodėr s’mė bėri pėrshtypje asgjė,as rrugėt me gropa,as grumbujt me plehra,veēse u kėnaqa kur pashė kalanė e Rozafės.Thashė me vehte asgjė nuk ma zėvendėson qytetin e vendin tim”(12) Kėshtu ajo do tė vertetonte se nuk ishte vetėm njė artiste e talentuar por njė shkodrane e vėrtetė me tė gjitha vetitė qė Zoti u fali femrave tė kėtij qyteti;familjare,mikpritėse,mirėnjohėse e vjehrrės qė e kuptoi gjithmonė,e burrit qė e ndihmoi nė rrugėn e vėshtirė tė artit dhe e lartėsoi dhe e vajzės qė e nderoi.

Nė vitin 1980 merr medaljen “Naim Frashėri” .Nė takimin “Ditėt e humorit e tė satirės1987” organizuar me estradat mė tė mira tė vendit nė qytetin e Shkodrės,Zyliha Miloti vlerėsohet me ēmimin “Ēajupi” si interpretuesja mė e mirė.(13)Mė 12 dhjetor 1988 merr titulin “Artiste e merituar” me motivacionin : “Ėshtė shquar pėr interpretim me mjeshtri e nivel tė lartė ideoartistik tė roleve nė estradė duke fituar dashurinė dhe respektin e masave tona artėdashėse”.Nė shtator tė 2003 ,Kėshilli Bashkiak i Shkodrės,i akordon titullin “Krenaria e qytetit”

Zyliha Miloti pėrfaqėson artin e madh dhe magjinė femėrore tė humorit shkodran,mjeshtren e interpretimit dhe frymėzuesen e buzėqeshjes,haresė dhe gėzimit tė sofrave shkodrane,femrėn e traditės dhe tė modernes ,gruan me botėn e madhe shpirtėrore qė ju kushtua artit pėr t’i dhėnė kėnaqėsi tė tjerėve dhe pėr tė marrė nga ato shpėrblimin e madh tė mirėnjohjes dhe respektit tė thellė.

1.Faik Luli Islam Dizdari Mevludet nė gjuhėn shqipe”Camaj-Pipaj”Shkoder ,2002.fq.130

2.Odeta Barbullushi “Familja ėshtė njė gjė e shejtė:divorci,njė krim pėr fėmijtė” Intervistė me Zyliha Milotin.Revista Femra moderne Maj 1999.

3.Rifat Dajti “Ajo lindi si sot 28 vjet mė parė”.Gazeta Zėri i Popullit11janar 1974

4.Anila Dushi “Aktorja e njohur e humorit,Zyliha Miloti,njė nder gratė mė tė shquara nė botė”.Gazeta Shekulli E hėnė 5 Nėntor 2001

5.Xheladin Muēa “Bisedė me artisten e merituar Zyliha Miloti.”Revista “DriniDhjetor 1998

6.Ndue Lazri,Mark Bobnaj”Nuk mund ta mendoj vehten larg skenės” (Intervistė me Artistėn e merituar Zyliha Milotin) Gazeta”Humor Shkodran Prill1994

7.Buletin ATSH Zyliha Miloti ,aktorja me botė tė pasur shpirtėroreE merkure 9 dhjetor 1998

8.Xhahid Bushati Drita e kujtimeve Shkoder 1998 fq.74.

9.AKS Fokus” Tano harresa e papėrligjur e Shkodrės”.E hėnė 17 Mars 2003.

10.Xhilda Kurti “Shkodra nuk e njeh krizėn e humorit” Intervistė me Artistėt e Merituar,Paulin Preka dhe Zyliha Milotin.Gazeta”Albania E diel 19 Maj 1996.

11.Abaz T. Hoxha.Enciklopedi e kinematografisė shqiptare.Botimet Toena Tiranė 2002 fq.266

12.Gazeta”Intervista” Zyliha Miloti: “Nuk e di a kam lėnė gjė pa inerpretu-28.7.2002

13.Shqiptarja e re Nr.1 1988.Arti i buzėqeshjes dhe mendimit.Bisedė me aktoren e estradės sė qytetit tė Shkodres Zyliha Miloti