Nga Arjeta Ferlushkaj: Lidhja Quku-Mjeda- nje fatalitet me fat

Bisede me studiuesin, i cili tashme mban emrin mjedolog. Me shume se 30 vjet "bashkejeton" me njeriun dhe personalitetin Ndre Mjeda.

Fati i rastesive

Mentor Quku nuk ka studiuar letersi. Ai ka studiuar ne shkencat natyrore. Qe ketu lind pyetja: po cfare eshte kjo lidhje kaq e ngushte me Mjeden? Kush apo cfare e nxiti?

Kur ne shkolle te mesme Quku ka pasur mesues Fadil Podgoricen apo Jup Kastratin, kuptohet qe Mjeda do te vinte deri tek nxenesi i ri me gjithe madheshtine e tij. Kjo i le mbresa te riut Quku. "Ketu eshte fillimi i kontakteve episodike me Mjeden"- pohon ai. Rastesia vazhdon.

Shkendija qe do te sjelle fatalitetin me fat te ritakimit Mjeda-Quku eshte viti 1974. Ne kete vit, Akademia e Shkencave organizonte nje simpozium per kontributin e rilindesve ne letersine per femije. Ne ate kohe Quku merrej me letersi per femije, i shtyre nga nevoja edukative si prind, fillimisht, per t’u marre pastaj me gjere. I ndodhur ne kohen e sidomos ne vendin e duhur (mesues ne Barbullush) per te bere kete zgjedhje, Quku vendos te prezantohet ne simpozium me Ndre Mjeden. Per kete kumtese punoi thuajse nje vit te tere.

Duke ekzistuar kjo lidhje kaq e ngushte Quku-Mjeda, natyrisht i pari ka mesuar nga i dyti. I pyetur se cilat koncepte te jetes ka marre nga Mjeda, Quku pergjigjet:

Edhe vete Mentor Quku e pranon se pyetja: pse kaq shume vellime? i eshte bere nga shume vete. Ai tregon:

Mentor Quku i ka premtuar lexuesit projektimin e Ndre Mjedes ne 10 vellime (ne mos edhe me). Nuk jane pak. Ai eshte i vetedijshem per ate qe ka marre persiper dhe se kjo pune zakonisht behet me grupe njerezish. Por, ai po ia del me se miri te kryeje kete detyre edhe i vetem. Premton kryerjen deri ne fund. Kur ia permend pergjegjesine qe i ka ngarkuar vetes, menjehere permend Mjeden dhe mbushet me energji. Kjo i jep force per te ecur para pa u ndalur dhe me vetebesim te madh.

Quku shpreh rezervat e veta per akademine dhe akademiket. Ai eshte i pakenaqur nga puna qe (nuk)behet prej tyre. Sipas tij, "duhen bere me shume projekte per kerkimet shkencore qe akademia mos te mbetet kaq prapa dhe duhen studiuar dukurite me ne thellesi e jo te shihen vetem ne siperfaqe, sic po bejne me se shumti."

Vellimi i 7-te i titulluar "Bashkekohesit" eshte nje ide origjinale e autorit. Jo vetem per thyerjen e rendit te vellimeve por edhe per permbajtjen e librit. Pervec te tjerave, ne kete liber autori ka dhene intervistat e disa njerezve krejt te thjeshte per faktin e rendesishem sepse, ne nje menyre a tjeter, ato kishin pasur lidhje te drejtperdrejt me Mjeden. Ketij fakti Mentor Quku i kushton rendesi te vecante sepse: "Mjeda i vertete gjendet te populli i thjeshte."

Mos kerko te dish kur shkruaj per te- pergjigjet ai. Ai eshte i detyruar te punoje kohe pa kohe per Mjeden. Ka nje crregullsi te jashtezakonshme. Ketu e quan veten poet sepse ky angazhim eshte pak edhe ceshtje frymezimi. Nese idete i vijne naten, atehere duhen shkruar. Nata eshte koha me produktive sepse vetem atehere kur jam vetem, truri im ben nje pune selektive. Kjo eshte pak e veshtire te behet ne kohen kur jam para dhjetera dokumentesh. Kohe pa kohe e vend pa vend. Ne shtepine e tij e gjen Mjeden kudo. Aty ka cdo gje qe eshte thene e nuk eshte thene per te. Quku shenon ne shkrimet e tij edhe rastet kur Mjeda nuk eshte permendur, ne kohen kur eshte dashur te permendet. Gjithcka shenon.

Mjeda eshte i pranishem edhe ne bisedat mes miqsh. "Pervec bisedave serioze, edhe batutat qe behen, domosdo kane Mjeden brenda"-thote Mentori.

E kemi menduar, dikush edhe ia ka thene. Te gjithe duhet t’ia themi kete fjale Mentor Qukut.

Per te kjo eshte mbeshtetja me e madhe. Ai pohon se ka kontakt me njerez nga me te ndryshmit, jo domosdoshmerisht te lidhur me letersine, te cilet shfaqin interes per librat e tij dhe e pergezojne. Por eshte edhe ana tjeter e medaljes. Quku ka ndjere edhe paragjykime te tilla, per te cilin atij, nuk i takon te merret me studime te kesaj natyre apo ne tentativa per te sfumuar punen e tij. "Por une nuk merzitem-thote me buze ne gaz,- kam marre mesim prej Mjedes te shikoj para. Ai thote: sa me e madhe te jete pengesa, aq me e furishme eshte vala qe shkapercen. Keshtu qe, une marr edhe me shume force per ta cuar deri ne fund kete projekt sepse jam ne gjysem te rruges."

Por edhe vete Quku ndjen detyrim te kete mirenjohje per te gjithe ata qe e ndihmojne ne kete pune te madhe e jo pak te lodhshme. Gjithcka ia detyron prinderve, familjes se tij, miqve e dashamireve. Ai falenderon edhe Mjeden sepse duke u marre me te ka gjetur lumturine. Mentor Quku kete e pohon shume i bindur.

Ky projekt i ka kerkuar mjaft mund, sakrifica, fond financiar etj. Te gjithave iu gjen zgjidhjen sepse, sic pohon vete, kur deshiron te besh dicka, e ben dhe nuk ndalesh para asnje pengese. Por pengu i tij i madh eshte se nuk punohet sa duhet ne ndritjen e figurave te tilla si Mjeda apo ndonje tjeter. "Ia vlen qe energjite e kombit te harxhohen per keta njerez qe kane bere emer ne bote sepse jane keta qe na perfaqesojne si komb."

Mos e pyet Mentor Qukun ne vjen serish Mjeda edhe pas 10 a me shume vellimeve per te!

Duket sikur tashme nuk mund te shkeputet nga ai, udheheqesi Mjeda. Ne planet e tij perfshihet nje projekt tjeter. Behet fjale per nje album fotografik per Mjeden. Ai ka shume foto te tij por qe ne gjendjen aktuale, nuk jane te publikueshme. Ka shprese ne teknologjite e reja per t’i bere ato te pranueshme per botim. Eshte shqetesuese per Qukun se foton me te hershme nga Mjeda e kemi kur ai ka qene rreth 40 vjec dhe eshte nje foto ne grup. Pret vazhdimisht fotografi nga miq e dashamire dhe i mbledh me kujdes te gjitha.

Ky optimizem dhe vullnet i mire e kane sjelle ketu ku eshte sot.

* * *

Deri tani, Mentor Quku ka botuar keto vellime te Mjedes: