Shkodra - Informacion, lajmerime e kulture per shkoder e rrethina.- InfoShkodra.com

Ju jeni ketu: Home

Dorian Deltina: GOGOLI TATIMOR

Thursday, 09 August 2007

Dorian Deltina
GOGOLI TATIMOR

Më kujtohet fare mirë kur isha fëmijë sesi personazhi mitik i “gogolit” rrinte gjithnjë zgjuar natën, i gatshëm për të ndëshkuar fëmijët e prapë dhe të pabindur, sidomos ata që ishin të parregullt me detyrat e shtëpisë apo me ushqimin e detyrueshëm të darkës. E megjithatë, në meditimet e mia qesharake të fëmijërisë, gogoli nuk ishte një personazh negativ. Në fund të fundit, ai nuk i ndëshkonte fëmijët e mirë dhe të bindur, ata që i bënin rregullisht detyrat e shtëpisë apo ata që hanin darkë pa i mërzitur nënat e duruara e pa i detyruar të tregonin përralla pafund. Por ama me fëmijët e prapë ai ishte i pamëshirshëm dhe i gatshëm të shfaqej papritur e papandehur në errësirën e natës.A thua ka vallë personazhe të tilla të ngjashme që të ekzistojnë në ëndrrat e këqia të të rriturve, të gatshëm për ti ndëshkuar ata të prapët e për ti lënë krejtësisht të qetë ata të mirët e të bindurit?

Sigurisht që po! Një e tillë është administrata fiskale e Shteteve të Bashkuara të Amerikës, shtetit më të konsoliduar në botë. Në terminologjinë popullore të subjekteve të këtij megashteti, 14 prilli njihet si ditë e zezë sepse është afati i fundit ligjor për dorëzimin e deklaratës së të ardhurave të vitit paraardhës. Në bazë të një vetdeklarimi të tillë, secilit subjekt i llogariten taksat që duhet të paguajë për shtetin, që shteti pastaj ta mbrojë e ta ruajë edhe në fund të botës vetëm pas një telefonate për ndihmë. Po sikur subjekti, qytetar apo entitet organizativ, të mos e bëjë diçka të tillë, apo psh të deklarojë më pak të ardhura seç ka realizuar në të vërtetë? Mund dhe ta bëjë këtë, por gogoli tatimor do i shfaqet në ëndrrat më të këqia të errësirës dhe do e ndëshkojë në mënyrë aq shembullore sa kur të zbardhë dita, gjëja e parë që do bëjë subjekti do jetë kopsitja e deklaratës me vulën e sinqeritetit përsipër.
Një qytetar amerikan i kapur realisht nga gogoli me një vetdeklarim të rremë do regjistrohet menjëherë në të gjitha bazat e të dhënave të shtetit si një qytetar problematik me pagesat. Këto baza të dhënash janë të aksesueshme dhe më së pari asnjë bankë nuk do dëshirojë ti japë kredi. Duke mos marrë dot kredi, ky fëmijë i prapë do e ketë të pamundur të blejë shtëpi dhe shumë të vështirë të blejë makinë. Asnjë biznes e aq më pak administrata shtetërore nuk do e dëshirojë si punonjës. Kostot e jetesës do i rriten në mënyrë të pashmangshme sepse çdo partner do e perceptojë si subjekt me risk. Dhe kështu me radhë, sistemi i konsoliduar dhe i informatizuar shtetëror dhe shoqëror, me plotësisht të drejtë do e margjinalizojë këtë kundravajtës dhe shkelës të ligjit.
Strukturat shtetërore tagrambledhëse janë shumë të vjetra, po aq të vjetra sa shteti vetë. Përndryshe shteti nuk mund të funksionojë dhe nuk mund të ofrojë shërbime publike për qytetarët e vet. Shtetasve të Perandorisë Romake mund ti mos ketë pëlqyer shumë shprehja “jepi Çezarit atë që është e Çezarit”, por nga ana tjetër me siguri u ka pëlqyer të jetojnë në një shtet dhe shoqëri të civilizuar përderisa i përçmonin dhe i stigmatizonin barbarët nomadë.

***

Gogoli i lartpërmendur babaxhan ka në Shqipëri një kopje të keqe dhe të përçudnuar. Imazhi i administratës tatimore të shtetit tonë u gërrye keq në tetë vite të qeverisjes socialiste. Asokohe (kohë jo e largët) akuzat e ish-opozitës për korrupsion galopant ishin të shumta dhe pothuaj të përditshme. Një fakt i thjeshtë i legjitimonte, në mos akuzat konkrete të paktën thelbin e tyre. Barra fiskale ligjore sillej diku afër 40 përqindëshit në një kohë që buxheti shtetëror ishte rreth 22-23% e GDP-së. Ku shkonin këto 17-18% të GDP-së, pra më shumë se një miliard euro? Sigurisht jo vetëm në xhepat e zyrtarëve taksidarë të korruptuar sepse një pjesë e madhe e tyre humbiste dhe vazhdon të humbë në gropën e informalitetit dhe të pazbatueshmërisë së ligjit.
Edhe sot tatimorët vazhdojnë të goditen pa mëshirë si e keqja jonë e madhe nga opozita, nga disa media, nga segmente të shoqërisë civile dhe në një formë më të kamufluar nga bizneset abuzive. Personalisht dhe sinqerisht unë nuk e mendoj në këtë mënyrë. Sigurisht, të mundohesh të shfajësosh plotësisht administratën tatimore nga përgjegjësitë e saj do ishte një përpjekje mjerane. Por po aq mjerane dhe malinje njëkohësisht më ngjajnë përpjekjet për ta demonizuar atë. Nuk duhet harruar se jetojmë në një vend ku akoma nuk kemi të regjistruar dhe të integruar sistemin e adresave dhe të kodeve zip. Adresa të tipit “përballë me Filanët dhe ngjitur me Fistekët” nuk mund të shërbejnë për atë që duhet të jetë gjëja e parë, identifikimin e saktë adresor të subjekteve. Sepse në çdo moment “Filanët” mund ta shesin shtëpinë dhe të shkojnë me banim diku tjetër. Së dyti nuk duhet harruar se nuk kemi të integruar as sistemin e regjistrimit të shtetasve dhe nuk e dimë sesa dhe ku i kemi. Së treti nuk kemi të regjistruar dhe të integruar sistemin e pronave të patundshme dhe as të zgjidhur çështjen e kthimit dhe kompensimit të pronave. Së katërti, së pesti e së n-ti, dokumentet falsifikohen, ka raste që noterët lëshojnë dokumente false, vendimet e gjykatave nuk zbatohen nga përmbarimi, me gjasë bankat nuk i bllokojnë llogaritë e subjekteve debitore e kështu me radhë. Atëherë si mund të presim që tatimori, tagrambledhësi apo taksidari i shkretë që mund të jetë hallexhi familjar e i ndershëm të orientohet drejt e të punojë në bazë procedurash standarte? Si mund ti themi ne atij që procedurat e vlerësimit apo të kontrollit tatimor të jenë plotësisht të sakta e të pakontestueshme? Shtoji kësaj dhe vullnetin abuziv të bizneseve të prapa që në mos për ta shmangur janë gati ta korruptojnë doganierin, taksidarin, noterin, avokatin, gjyqtarin e përmbaruesin.
Shqiptarët vijnë nga një histori gati gjysëmshekullore e një shteti represiv. Rrjedhimisht tendenca për t’iu shmangur atij e jo për të bashkëpunuar vihet re dhe sot. Për më tepër ai shtet nuk aplikonte tatime e taksa dhe me këtë vetlavdërohej në mënyrë qesharake, por nga ana tjetër akumulonte dhe keqpërdorte punën e papaguar të shqiptarëve. Për këtë arsye, edhe sot shqiptarët revoltohen më tepër për 10 lekë taksa më shumë se për 100 lekë punë të papaguar. Ky lloj mentaliteti shoqëror e vështirëson punën e administratës fiskale dhe e përkeqëson shpejt imazhin e saj. Ndaj ajo duhet të jetë shumë bashkëpunuese, e hapur dhe komunikuese me opinionin publik. Por edhe këtu kjo administratë është larg të shkëlqyerit, pavarësisht se në këtë pikë do e kishte më të lehtë. Përshembull, komunikimi dhe marrëdhëniet me publikun janë në nivele vërtet mjerane. Lumit të akuzave të lëshuara në adresë të saj, administrata tatimore i është përgjigjur deri më tani vetëm me heshtje dhe fshehje duke kontribuar vetë në përkeqësimin e imazhit të saj. Nëse një zyrtar akuzohet për korrupsion financiar apo politik në masën e miliona eurove, kjo administratë nuk mund të mos reagojë së paku me një përgënjeshtrim formal që në mos imazhin do shpëtonte dinjitetin e saj. Por kjo nuk ndodh. Gurët e kryqtarëve e mbysin pa mëshirë mëkatarin e shkretë dhe publiku nuk ka se ç’të bëjë tjetër veçse të besojë mëkatin e tij të tmerrshëm dhe ta dënojë teksa vështron me ëndje vuajtjet e tij nën gurë. Ndoshta administrata teknike ndjehet e pafuqishme nën presionin e politikës dhe shpreson në mbrojtjen e saj. Kështu mesa duket ndodhi edhe në rastin e miratimit të ligjit të ri (ndryshimit për të qenë më të saktë) për procedurat tatimore. Në lumin e akuzave politike të lidhura me nenin e parapagimit të gjobave nuk munda të dëgjoj asnjë diskutim teknik nga specialistët e tatimeve të tillë që tu shërbente praktikisht bizneseve dhe të promovonte ligjin e ri. Të mos flasim pastaj për marrëdhënie publike dhe promovim të sensit pozitiv. Ky është një privilegj vetëm i funksionarëve të lartë politikë që në këtë rast merr ngjyra politike. Aq sa u habita pozitivisht kur para pak kohësh pashë të botuar në këtë gazetë nja dy apo tre shkrime me fakte dhe shifra të orientuara nga komunikimi dhe promovimi pozitiv për një degë tatimesh si ajo e Shkodrës. Por kjo nuk është relevante sepse vetëm dega e Tiranës dhe dega e tatimpaguesve të mëdhenj zënë rreth 80% të peshës së të ardhurave të parashikuara tatimore në shkallë vendi.
Imazhi i një institucioni aq me tepër i një institucioni publik është shumë i rëndësishëm. Opozitës i interesojnë sulmet dhe akuzat politike për të akumuluar kapital elektoral, bizneseve abuzive i intereson mjegullnaja dhe mugëtira e krijuar nga ky lloj çorientimi për t’iu shmangur lehtësisht detyrimeve, kurse segmenteve të caktuara të shoqërisë civile të specializuara në pirjen e kafeve në bllok i intereson të marrin ndonjë lek nga projektet. Qytetarëve këto sigurisht nuk i interesojnë. Atyre i intereson një administratë fiskale funksionale, në reformim të vazhdueshëm dhe që ruan një imazh të mirë në publik. Nuk i intereson demonizimi joreal i kësaj administrate për qëllime të segmenteve të caktuara.

***

Unë personalisht nuk zotëroj ndonjë biznes por njoh shumë njerëz të përfshirë në një biznes a në një tjetër që ndjehen të qetë dhe komodë me tatimorët ashtu siç njoh dhe të tjerë që nuk ndjehen të tillë për prapësitë e veta apo të ndonjë taksidari të korruptuar. Por po të njëjtët ndjehen po njësoj edhe me doganat, gjykatat, policinë apo faturistët e KESH-it. Fëmijë të prapë ka kudo, edhe në SHBA, Zvicër a Norvegji, por atyre nuk ju del në ëndërr djalli që ti ndihmojë në prapësi por gogoli babaxhan që ti ndëshkojë. Po e mbyll siç e fillova, me kujtimet e fëmijërisë. Gogoli më trembte natën vetëm kur nuk kisha bërë detyrat e shtëpisë apo kur nuk kisha ngrënë darkë siç duhej.

DORIAN DELTINA

Opera Mrika

L A J M E R I M E KULTURORE

EDUARD JUBANI live koncert

Me date 20 nentor 2008 ora 18:00 ne Teatrin "Migjeni". EDUARD JUBANI live koncert.

Koha Shkoder online

Shkoder, Albania

Temp:	10°C
Mes.:	10°C
Lag.:	95%

Shpejt.:	18 km/h
Drejtimi:	50°
Barom.:	1009.1 mb

Vizitore: 1495857

Harta e klikimeve

Parashikimi kohes

Parashikimi i kohes per10 ditet e ardheshme n`Shkoder

Shkolla Prenke Jakova

Bashkohu edhe ti ne grupin e
Lliceut Artistik Prenke Jakova!
Kliko ketu!

PUBLIKO DHE TI

Dëshiron te publikosh diçka qe mendon se eshte ne sherbim te komunitetit te qytetit tend?!!
Eshte e thjeshte mjafton vetem te dergosh email:
Kjo adrese e-maili mbrohet nga spam, aktivizoni java script per ta pare