Shkodra - Informacion, lajmerime e kulture per shkoder e rrethina.- InfoShkodra.com

Ju jeni ketu: Home

Prokurimi i "tollonave" dhe parave

Thursday, 02 August 2007

PROKURIMI I “TOLLONAVE” DHE PARAVE
Po udhëtoja njëherë me një mikun tim, zyrtar shteti, në makinën e shtetit që ai kishte në përdorim. Nuk po e specifikoj saktë kohën në terma të muajve dhe viteve që askush të mos e paragjykojë duke u nisur nga pushteti politik si koha e Nanos, Metës apo Berishës. Gjatë të gjithë udhëtimit miku im po ankohej për vështirësitë logjistike që institucioni i tij haste në procedurat operative, që nga më banalet si menaxhimi i gjeneratorit dhe karburantit të tij e deri te më të komplikuarat. Në një moment ai hapi krahun, u fut në një pikë karburanti dhe instiktivisht i zgjati punëtorit me uniformë njëngjyrëshe dy fletë të holla në trajtën e letrave me vlerë të cilave rëndom i referohemi me termin “tollona”. Përgjigjja e burrit monokolor me tub të zi në dorë ishte jashtëzakonisht e çuditshme dhe njëkohësisht miqësore dhe babaxhane. “Qenkeni goxha djema na tha, ma bëni hallall se nuk kam, kanë ardhur shumë si ju sot dhe as xhiro s’para kemi bërë”. Si nuk paske i thamë të dy pothuaj njëzëri dhe të habitur, po ti sapo furnizove makinën tjetër?! Jo jo nuk kam, vazhdonte të thoshte ai, i bindur në arsyetimin e tij dhe pastaj shtoi se makina tjetër kishte marrë karburant dhe jo para në dorë. Po karburant duam dhe ne, njëzet litra, i thamë teksa bashkëbiseduesi filloi të habitej dhe vetë. Aha, erdhi britma e çlirimit nga ana tjetër, po flisni more djema, unë kujtova se ju donit paratë… Deri atëhere i pamësuar me këtë realitet grotesk, sepse helbete i ri hesapi, fillova të interesohesha dhe mësova se tregu financiar i tollonave të karburantit funksiononte krejt mirë dhe ishte vetorganizuar në bazë të parimeve të tregut të lirë. Rrjedhimisht në bazë të parimit të efiçencës së tregut, letra me vlerë e tij, “tolloni”, kishte fituar një likuiditet aq të lartë sa dealer-at dhe broker-at (si burri i mësipërm njëngjyrësh në uniformë dhe bindje politike) e ndjenin të natyrshme të kërkonin të falur që po e dëmtonin këtë parim duke mos e kthyer shpejt në para letrën me vlerë.

***

Ligji i ri për prokurimet publike i hyrë në fuqi në fillim të këtij viti është një iniciativë për tu përshëndetur sepse defektet e ligjit të vjetër dhe akteve nënligjore shoqëruese të tij janë dhe ato përgjegjëse për zhvillimin e tregut likuid të tollonave, në fund të fundit një nga aspektet banale të problematikave të prokurimit publik. Si zakonisht, ndonjë zyrtar mediatik, nxitoi të deklaronte se ligji i ri ishte hartuar sipas standarteve moderne europiane të prokurimit publik. Jo se ligjet tona duhet të marrin për bazë standartet sovjetike, por e thënë jashtë çdo konteksti tjetër, kjo nuk e garanton cilësinë e ligjit. Zbatueshmëria përshembull nuk garantohet nga kjo e as efiçenca sepse, fjala bie, një ligj danez i transplatuar në sistemin tonë shtetëror nuk është po aq i zbatueshëm e po aq efiçent sa në Danimarkë. Sidomos nëse kontributin kryesor në hartimin e ligjit e kanë përkthyesit shumë më tepër se kodifikuesit e drejtorisë përkatëse të Ministrisë së Drejtësisë. Një argument i tillë është tërësisht i vlefshëm për shumë ligje të pluhurosura në fletoret zyrtare por besoj se nuk është tamam rasti për këtë ligj përderisa hartimi i tij është kryer me suportin e ekspertizës së financuar nga fondet e Bashkimit Europian. Në fund të fundit, sistemi ynë, rakitik e distrofik në shumë gjymtyrë të tij, nuk mund të ofrojë garanci më të plotë sesa një ekspertizë e paguar në ato shuma që do bënin të kënaqur ekspertët më të mirë ligjorë kodifikues të Avropit.
Ligji i ri i prokurimeve përmban disa risi që janë me të vërtetë për tu përshëndetur dhe më i rëndësishmi ndër ta është padyshim decentralizimi i prokurimeve. Deri para pak kohësh, të kërkoje letra apo bojë printeri në zyrat e universitetit ku jap mësim i binte të ishe qesharak dhe i paditur sepse këto “lukse” i garantonte vetëm zemërgjerësia e Ministrisë së Arsimit që prokuronte deri dhe letrën, bojën, fshesat dhe bishtagypat e universiteteve. Decentralizimi i prokurimeve është një hap drejt efiçencës dhe efektivitetit të fondeve publike që duhen përdorur kur institucioni apo publiku e ka të nevojshme dhe jo kur ja thotë zemra zyrtarit të rëndomtë të veshur me pushtet absurd. Së dyti, decentralizimi padyshim redukton kostot e korrupsionit sepse në vend që të kalojë në disa duar “të thara për ndonjë lek”, fondi publik kalon vetëm në një dorë. Psh, në rastin e decentralizimit të tenderit të naftës, zyrtari qendror që është zakonisht më usta në këso punërash do të dalë jashtë loje, kurse në rastin e centralizimit ai do të luftojë për përqindjet mbi fondet dhe njëkohësisht zyrtari lokal apo ai i niveleve të dyta do i kthejë tollonat në para duke i dyfishuar kostot e korrupsionit. Influenca politike në përdorimin e fondeve publike ka shanse të zbehet sepse cdo politikëbërës me vullnet abuziv e ka më të thjeshtë të kontrollojë një zyrtar apo një grup të vogël sesa të kontrollojë një sërë entesh prokuruese të vendosura pranë institucioneve. Kështu, zyrtari mamuth i dhjamur (shumë të tillë syresh, ustallarë për letra shteti, mbijetojnë në çdo lloj pushteti) shfryhet nga pushteti që të jep firma mbi një kontratë milionëshe.
Një tjetër risi që meriton përshëndetje është parimi i transparencës që tenton të përçojë ligji në procedurat e prokurimeve. Mungesa e transparencës është lubrifikatori kryesor i sistemit të korrupsionit. Në këtë rast roli institucional i Agjensisë së Prokurimit Publik është kritik. Teorikisht transparenca ka ekzistuar dhe më parë, them teorikisht se po të ishte praktikisht nuk do kishim kaq shumë raste tenderash me tri firma, njëra e babait lab, tjetra e nënës dibrane dhe e treta e djalit tiranas.
Së fundi por jo nga fundi, parimi i ankimimit është një tjetër risi e rëndësishme e ligjit. Nëse diktatura të rrihte e nuk të linte të qaje, më e pakta që duhet të ofrojë demokracia është “luksi” i të qarit pasi të kanë rrahur. Në ligjin e ri, në ndryshim nga i vjetri, subjektet mund të ankimojnë në gjykatë dhe gjithashtu në Ombudsman-in (Avokatin) e Prokurimeve, një institucion ky i ri që mund të ndërhyjë në çdo stad të procedurës së prokurimit pas ankimimit të një subjekti.

***

Risitë pozitive të ligjit të ri të prokurimeve janë vetëm një garanci në letër për procedura të përmirësuara dhe efiçente dhe për reduktim të korrupsionit. Ja psh, a mund ta thotë njeri me siguri të plotë që decentralizimi do e përmirësojë efiçencën dhe efektivitetin e prokurimeve? A do i reduktojë ai realisht kostot e korrupsionit në prokurime, kosto që nuk mund të jenë idealisht të pashmangshme? A do e dëmtojë ligji i ri “efiçencën” e tregut të tollonave? Mos vallë hyrja në lojë e gjykatave do i zgjasë pafund procedurat në një vend si ky i yni ku vendimet e gjykatave pluhurosen në zyrat e përmbarimit? Do jetë realisht një institucion funksional Avokati (Ombudsman-i) i Prokurimeve apo një institucion më tepër mediatik?
Administrata më e konsoliduar dhe më transparente në botë, ajo e SHBA-ve, ka eksperimentuar me kohë një sistem funksionimi që për ne mund të konsiderohet shumë futurist, atë të shtetit korporatë. Ky sistem bazohet mbi parimin më universal të ekonomisë së lirë, mbi parimin e vlerës së tregut. Në bazë të këtij parimi, një prokurim është efektiv nëse produktet prokurohen me çmime të përcaktuara nga tregu dhe që njëkohësisht garantojnë efiçencën e funksionimit të institucioneve dhe cilësinë e shërbimeve për publikun. Pyetja e fundit e natyrshme të cilës realiteti do i japë përgjigje shumë më vonë se korriku i 2007-tës është: a është ligji i ri një garanci për prokurime publike efiçente dhe me çmime produktesh të përcaktuara nga tregu? Unë nuk mund ta di këtë por së paku shpresoj që profesioni i broker-ave të tollonave të zhduket nga qarkullimi.

DORIAN DELTINA

Opera Mrika

L A J M E R I M E KULTURORE

EDUARD JUBANI live koncert

Me date 20 nentor 2008 ora 18:00 ne Teatrin "Migjeni". EDUARD JUBANI live koncert.

Koha Shkoder online

Shkoder, Albania

Temp:	4°C
Mes.:	4°C
Lag.:	93%

Shpejt.:	3 km/h
Drejtimi:	220°
Barom.:	1019.0 mb

Vizitore: 1407489

Harta e klikimeve

Parashikimi kohes

Parashikimi i kohes per10 ditet e ardheshme n`Shkoder

Shkolla Prenke Jakova

Bashkohu edhe ti ne grupin e
Lliceut Artistik Prenke Jakova!
Kliko ketu!

PUBLIKO DHE TI

Dëshiron te publikosh diçka qe mendon se eshte ne sherbim te komunitetit te qytetit tend?!!
Eshte e thjeshte mjafton vetem te dergosh email:
Kjo adrese e-maili mbrohet nga spam, aktivizoni java script per ta pare