Shkodra - Informacion, lajmerime e kulture per shkoder e rrethina.- InfoShkodra.com

Ju jeni ketu: Home

Piktori Lin Delija

Thursday, 26 July 2007

Piktori Lin Delija dhe Galeria Kombëtare e Arteve

Piktori Lin Delija mungoi për gati nji gjysëm shekulli prej vendit të tij dhe vdiq në vitin 1994 gati i panjohtun në qarqet kulturale shqiptare në atdhe. Ishte At Zef Pllumi, i cili përdori disa piktura të Lin Delisë për kopertinën e botimit të parë të trilogjisë tashma të famshme «Rrno vetëm për me tregue» - që ndihmoi publikun shqiptar me njohtë artin e mikut të tij të hershëm të rinisë.
Lin Delija pat lind në Shkodër me 3 shkurt 1926. U rrit dhe u edukue në shkollën e Fretënve Françeskanë, ku edhe mori hov së pari talenti i tij artistik. Me ardhjen në pushtet të komunistave dhe me mbylljen e dhunshme të liceut «Illyricum», Lini u detyrue me lanë atdheun për me i shpëtue persekutimit komunist.
Tue u endë rrugëve të botës në kërkim të artit të vërtetë, atij që s’të siguron kurrë as kafshatën e gojës, Lin Delija nuk e harroi për asnji çast atdheun e vet. Ishte arratisë në vitin 1949 jo vetëm për me i shpëtue regjimit komunist por edhe me vijue rrugën e tij artistike. Studjoi së pari në Hercegnovi dhe mandej në Zagreb në Akademinë e Arteve të Bukura. Mâ vonë, me ndihmën e Ernest Koliqit siguroi nji bursë studimi në Akademinë e Arteve të Bukura në Romë. Mjeshtrat e tij të mëdhenj ishin Mario Mafai dhe Amerigo Bartoli – prej të cilëve ai mori njohunitë e teknikave bashkëkohore dhe përsosi mâ tej botëkuptimin e tij artistik tue ndërthurë në mënyrë harmonike modernen me elementin etnik: shqiptar dhe ballkanik. Edhe pse studjoi me mjeshtra të mëdhaj të ngjyrave, Lin Delija do të mbesin deri në fund ai që ishte, piktor origjinal me talent të rrallë të cilin nuk pranoi me e shitë dhe me e ba pjesë të tregut.
Arti dhe kultura në Itali, prej viteve ’50 e deri në ditën e sotme ka vuejt prej trysnisë së ideologjisë së majtë. Në këto kushte Lin Delija – artist i impenjuem kundër diktaturës komuniste që sundonte vendin e tij nuk do të gjente kurrë hapsinat e duhuna në ambjentet artistike dhe sidomos në ekspozitat e kohës.
Jetonte gati i vemtuem rranzë malit Giano, në qytetin e Antrodokos, në Lacio, i nderuem prej njerzve dhe i mbështjellun prej hijes së misterit që rrethonte figurën e artistit me mjekër, me bask në krye, me shikimin prej fëmije, me ecjen karakteristike dhe me të folunen e veçantë.
Në vitin 1969 Lin Delija themelon Akademinë e Artit «Gjergj Fishta» dhe në vitin 1983 krijon Akademinë e Artit «Carlo Cesi» në vilën Mentuccia në Antrodoko. Arti i tij asht krejt i veçantë, penelatat e tija, ngjyrat, subjektet, hijet – janë thjesht të tijat. Gjithçka në pikturën e tij asht e shenjueme prej vuejtjes së njeriut që jeton larg prej atdheut. Në veprat e tija gjejmë xhamadane, tirqe, musteqe alla shqiptarçe, veshje kombtare, gjejmë subjekte shqiptare, ngjyra shqiptare, fytyra shqiptare – gjejmë mbi të gjitha trishtimin e nji artisti pa atdhe. Andrra e tij e madhe ishte që Shqipnia të bahej nji vend i lirë dhe demokratik, edhe pse vizita e tij në atdhe në vitin 1992, mbas ramjes së regjimit komunist, e kishte zhgënjye thellësisht. Ishin tronditë tek ai idealet që kishin ndriçue në vitet e mërgimit në zemrën e tij shpresën për nji atdhe që nuk ekzistonte mâ.

Në kthim, miqve italian që i kërkonin me tregue diçka për vendlindjen dhe atdheun nuk u përgjegjej, diçka ishte thye përgjithmonë mbrenda shpirtit delikat të poetit të ngjyrave. Megjithatë dashunia për atdheun e shtynte me lanë amanet që mbas vdekjes disa prej veprave të tija t’i dhuroheshin Galerisë Kombtare të Arteve në Tiranë. Kushti i vetëm ishte që Shqipnia të ishte nji vend i lirë demokratik. Piktori Lin Delija mbylli sytë me 9 prill 1994 në Romë në moshën 68 vjeçare.
Sot veprat e tija ekspozohen në Pinakotekën e Artit Modern në Vatikan, në Muzeumin e Artit Bashkëkohor në Romë, në Muzeumin «Lin Delija» në Antrodoko, në Muzeumin Qytetës të Osimo-s, në Qendrën e Studimeve të Artit Modern në Brescia, në Galerinë e Artit Modern në Palermo, në Muzeumin e Shën Anës në Quebec të Kanadasë, në Universitetin e Erlangen-it në Gjermani,
në New York etj. Në qytetin e Osimo-s ekziston nji muzeum i kushtuem mjeshtrit Delija, ndërsa miqtë e tij të vjetër të Antrodoko-s i kanë ngritë nji muzeum në vitin 2002 në qytetin që i dha strehë bujare.
* * *
Në vitin 2004 miku dhe mbështetësi i tij i vjetër dhe zemërgjanë Armando Nicoletti shkoi në Tiranë për të çue në vend amanetin e piktorit Lin Delija, për t’i dhurue Galerisë Kombtare 27 vepra të tij, 12 prej të cilave vinin nga koleksioni i zonjës Erica Schütz prej Erlangen-it dhe 15 të tjera prej koleksionit privat të zotit Nicoletti. Veprat e dhurueme do të ekspozoheshin në Galerinë Kombtare, ku edhe sot e kësaj dite mbizotnon nji fond i njianshëm i arteve figurative, fondi i artit të realizmit socialist.
Veprat e Lin Delisë do ta pasunonin këtë Galeri, ashtu siç kanë pasunue galerinë e Vatikanit, Brescia-s, Erlangen-it, galerinë komunale të Romës, Osimo-s, New York-ut etj. Por kanë kalue tri vjet nga dita e dhurimit dhe deri tashti veprat e tija nuk janë ekspozue, bile po të kërkosh ndonji informacion prej personelit të Galerisë Kombtare nuk dijnë me të dhanë asnji përgjegje kurse ndokush të thotë se janë tue u pastrue. Asht shumë e çuditshme mbasi nuk dihet se përse janë tue u pastrue ato vepra, mbasi kur janë dhurue në vitin 2004 ishin të gjitha në gjendje shumë të mirë, prandaj ky justifikim tingllon qesharak dhe fëmijnor. Mjerisht drejtuesit e Galerisë nuk kanë tregue deri në këtë çast kujdesin e duhun, nuk kanë pasë ndjeshmëninë e nevojshme për me i gjetë nji vend veprave të piktorit me famë botnore Lin Delija, mes shumë veprave me kooperativiste, korrëse të dallueme, zboriste krenare, partizanë me çibukë apo veteranë të lodhun të epokës së palavdishme komuniste. Duket se Shqipnia ende sot nuk asht nji «vend i lirë demokratik» siç e dëshironte Lin Delija, pse përndyshe ato vepra duhet të kishin gjetë vlerësimin që meritojnë, edhe pse të vonuem – aq mâ tepër që janë edhe dhuratë e çmueshme e miqve të piktorit. Ndërsa në atdhe veprat e tija vijojnë me u depozitue në magazina, nëpër botë Lin Delija vlerësohet dhe studiohet. Vitin e ardhshëm nji përzgjedhje e veprave të tij do të marrin pjesë në nji ekspozitë ndërkombtare në Passau të Gjermanisë. Kurse në Antrodoko miqtë dhe dishepujt e tij Armando Nicoletti dhe Fabio Grassi, të cilët drejtojnë shoqatën kulturale «Lin Delija» dhe muzeumin kushtue atij (www.lindelija.it), në bashkëpunim me koleksionisten gjermane Erica Schütz u ofrojnë piktorave të rinj që dëshirojnë të studiojnë artin e pikturës bursë studimi që mban emnin e artistit shqiptar.
Shpresojmë që drejtuesit e rij të Galerisë Kombtare do të lëvizin pa vonesë dhe do të tregojnë ndjeshmëni ndaj këtij apeli për me e lirue Lin Delinë prej burgut të magazinës së Galerisë dhe me e ekspozue sa mâ parë në nji vend të denjë për nji artist të këtij niveli.

Nga Ardian Ndreca (ne www.albanovaonline.com )

L A J M E R I M E

“Mësojmë dhe argëtohemi”

FTESE / Shoqata “Shpresa për të Ardhmen” me bashkëpunimin e Ambasadës Hollandeze Organizon ekspozitën me punime artistike nga fëmijët: “Mësojmë dhe argëtohemi”
Me 8 Shtator 2008, Ora 11:00. Lagje “3 Heronj”, Rruga Skenderbeg, Shkodër. Tel 022 46423.

Giffoni Film Festival