Totalitarizmi eshte secili nga ne,
Nga: Gilman Bakalli

Me gjase, virtyti qe na ka munguar, ose me mire qe nuk eshte manifestuar edhe me aq dinjitet qe nga koha e rrezimit te diktatures, eshte guximi qytetar..Kemi pare guxim ne mosrespektimin e ligjit, guxim ne shkeljen e te drejtave, guximin ne arritjet e niveleve te reja te korrupsionit, guxim ne zgjerimin e permasave te kriminalitet, guxim ne tjerrjen e mashtrimeve te medha financiare, etj. Pra, kemi pare gjithfare mutacionesh te konceptit mbi guximin, por ate lloj guximi qe lipset per nje vend demokratik, ate per te cilin ia vlen te flitet pernjemend, ate qe e shtyn perpara nje shoqeri njerezore, nuk e kemi pare.

E kam fjalen per guximin qytetar.
Duke na munguar guximi qytetar, mund te thuhet se te gjitha llojet e tjera te guximeve nuk kane vlere. Ne nje shoqeri te perparuar njerezore, ka vetem nje lloj guximi, ai qe quhet guxim qytetar. Nese do te qe e mundur qe secili te jetonte per hesap te vet, guximi qytetar s’do te qe fare i nevojshem, dhe rendi ne te cilin do te jetonim, do mund te quhej gjithçka perveçse demokratik, si per shembull bujkrob apo feudal. Persa kohe qe ky lloj guximi te na mungoje, nuk kemi pse shesim fare mend se zoterojme virtyte te tjera, sepse, siç thote Winston Churchill, “Pa guximin, te gjitha virtytet e tjera e humbasin vleren“.
Duke pare nivelin e ulet te guximit qytetar, me keqardhje jam i prirur te besoj, se as dhe permbysja e sistemit totalitar nuk duhet te kete ardhur edhe aq si pasoje e vullnetit dhe guximit tone qytetar! Thjesht na u propozua sistemi demokratik dhe ne e pranuam si diçka te panjohur, ose na u imponua dhe e pranuam pa deshire. Ose thjesht lejuam te ndodhte!
E rende te thuhet, por kam pershtypjn se demokracia iu nderkall perdhunshem stilit tone te jetes e ndergjegjes shoqerore, e se dashuria jone e vertete mbetet diktatura! Per pesedhjete vjet rresht, u mesuam qe pushteti totalitar te merrte persiper gjithçka tonen: lirine, te drejten e te jetuarit, te drejten e fjales, e deri dhe te drejten e te menduarit.
Me sa duket, e kjo s’eshte fort hamendje, totalitarizmi ndryshoi vetem termat, sepse ne te vertete ai zuri kryet e vendit ne ndergjegjen tone shoqerore.
Fromi thote se, rrafshi mbi te cilin mund te zhvillohen totalitarizmi eshte paaftesia per te nderhyre ne menyre krijuese ne vendimet qe kane te bejne me jeten e individit dhe te bashkesise. Ja, nga kjo paaftesi vuan edhe shoqeria shqiptare! Prej ketu mund te thuhet se kushtet per instalimin e nje sistemi totalitar jane te hapura. Duke vazhduar te flasim me gjuhen e Fromit, rezulton se sa me egoiste jane interesat tona, aq me me shume maturi sillemi, aq me mire gjykojme. Por, nuk bejme te njejten gje kur jane ne loje interesat shoqerore, sepse ne kete rast duam te udhehiqemi, duam ta leme veten te lire, te kemi dike qe flet ne vend tone. Pra, jemi te kujdesshem e te guximshem vetem kur eshte fjala per çeshtje personale, raste ne te cilat behemi te urte apo te guximshem.
Aq e vertete eshte kjo, sa kur shohim dike qe thote diçka, apo kryen ndonje gjest antikonformist qe i sherben jo atij vete por komunitetit, ne do ta quajme ose te marre, ose njeri qe ka zbuluar nje menyre te sterholluar per te punuar per veten!
Duke iu refereuar se paku ketyre gjashtembedhjete viteve te fundit, rezulton se shqiptaret reagojne vetem per çeshtje vetiake, por rralle e asnjehere per çeshtje te bashkesise. Ose, thene ndryshe, shqiptaret jane gati te hapin çdolloj konflikti me kedo, por jo me shtetin. Ka nje panik ndaj shtetit dhe çdolloj autoriteti, nje panik qe per pesedhjete vjet rresht eshte ulur kembekryq ne ndergjegjen e tij!
Totalitarizmi e ka hedhur faren e tij, e cila ka mbire tashme. Heshtja, menjanimi, terheqja, indiferenca, jane troje pjellore ku totalitarizmi harliset. Josep Ramoneda flet per totalitarizmin e te ndenjurit menjane. Jo vetem qe nuk luftohet, por as nuk konsiderohet fare si semundje, duke qene se ne nje fare menyre ushqehet dhe mirembahet nga vete masat. Mund te thuhet se totalitarizmi ka zbritur ne bazen e shoqerise sone, aq sa duhet te flitet per totalitarizem qe e ushqejne vete masat. E s’ka dyshim se kjo eshte forma me e frikshme e totalitarizmit.
Hannah Arendt thote se ne regjimet totalitare individet jane si therrmija rere te padallueshem nga njeri-tjetri. Percaktim i sakte! Ja, prej kesaj gjendjeje shoqerore vijme edhe ne shqiptaret, e druaj se kete gjendje vijojme ta trashegojme, duke qene se opinioni publik pothuajse mungon fare.
Megjithate, duhet thene nuk mungojne individet pernjemend te lire, qe prihen nga ide e qendrime antikonformiste e antitotalitare, por duke qene pak, shume pak, e sidomos e duke qene te keqkuptuar, keta shihen si donkishote apo njerez te semure. Me gjase, ne thelb, te gjithe e admirojne guximin, madje edhe ate qytetar, por nuk do te donin te viheshin ne rolin e te rrezikuarve, e duke qene vete te pamundur, dine te lexojne vetem pamundesi edhe tek te tjeret..
Provoni te beni diçka qe, jo vetem i kapercen por dhe i rrezikon interesat vetiake ne sherbim te te tjereve. Pergjithesisht te tallin e te quajne teveqel, ndersa ne rastin me te mire, individet qe duhej te ishin mbeshtetesit e tu natyrale, vijne e te thone: “Ke luajtur mendsh? Ç’te duhet ty kjo pune? Pse rrezikon? Le ta beje ndonje tjeter?“. Dhe, mbasi te keshillojne te rrish urte e bute, ulen ne ndonje kafene dhe thone se Shqiperia nuk behet!“. E drejte! Si mund te behet?! Normale qe nuk mund te behet, me njerez, te cilet, me vetedije apo pa vetedije, me friken, konformizmin dhe heshtjen e tyre, e mekojne shtazen e ndyre te totalitarizmit. Si munden keta njerez te jene kunder totalitarizmit, e per me teper si munden keta njerez ta luftojne totalitarizmin? Nuk munden, sepse ne radhe te pare duhet te luftojne kunder vetes se e tyre, kunder totalitarizmit qe gjallon ne ndergjegjen e tyre, ne friken e tyre.
Teozofja e madhe, Helena Blavatsky, ka thene: “Te gjithe njerezit jane si pjeset e te njejtit trup, prandaj kush perpiqet te shkaterroje te tjeret, vepron njelloj sikur dora e djathte te perpiqej te prente doren e majte. Kush vjedh te tjeret, vjedh veten, kush mashtron te tjeret mashtron veten, sepse te tjeret ekzistojne ne ne dhe ne ekzistojme tek te tjeret“.
Duke i pare gjerat nen kete drite, duhet te bindemi se totalitarizmi nuk eshte diku apo atje, nuk eshte thjesht nje statistike historike, por nje virus qe gjallon ne mungesen e hapesires publike, ne heshtjen meskine, ne interesat e vockla egoistike, ne shpresen se jane te tjeret ata qe duhet te bejne diçka per ne, ne lenien e vetes ne dore te autoritarizmit, ne pasivitetin, ne friken, ne sigurine e verber, ne mungesen e plote te lirise se fjales e te veprimit. Ne mundesi, totalitarizmi eshte secili prej nesh. Semundja me e fundit e Shqiperise eshte totalitarizmi i te ndenjurit menjane.