Shkodra - Informacion, lajmerime e kulture per shkoder e rrethina.- InfoShkodra.com

Ju jeni ketu: Home

Atraksionet

Xhami a plumbit

Në Xhaminë e Plumbit

Sunday, 21 May 2006

Në Xhaminë e Plumbit... kanë mbetur pak myslimanë
Shkruan : Ben Andoni

Nxitojmë, që të kapim faljen e xhumasë. Ora kalon pa u ndjerë dhe nuk i bindet dëshirës. Një polic krejt i zbërthyer në rroba të stërgjëra, si qëmoti, të bën me shenjë që të ndalosh. Do pak muhabet. Do dhe një gazetë të shtyj shërbimin. Eshtë i shëndoshë, shenjë dalluese e hierarkisë së kohës në shërbimin e policisë rrugore...Ia zgjas, por sytë janë të tretur tutje. Që nga largësia, Xhamia e Plumbit, kjo mrekulli e arkitekturës islame në Shqipëri, hesht. Pluhuri i rrugës së keqe e bën si të padepërtueshme pamjen e saj. Besimtarët mungojnë. Nuk has rrugës, ndërsa pas portave të mëdha të lagjes ndanë saj, është qetësi. Drini rrjedh i kapur. Eshtë zbutur. Do të donim që të përshkonim këtë segment nga Ura e Bahçallëkut me ritmin e myslimanëve shkodranë, por ata nuk janë. Nuk gjenden. Falen secili pranë lagjes së tij. Edhe më të vendosurit në qytet ose nostalgjikët... duket se e kanë braktisur këtë vend. E kam quajtur si ëndërr që të ndjek një ritual në Xhaminë e Plumbit. Njësoj në këtë kohë, një burrë që bën detyrën e myezinit, ka shkuar dhe ka përgatitur vendin në Xhaminë e Plumbit. Ka pastruar qilimat dhe e ka bërë gati për faljen e madhe të xhumasë. Nuk jemi takuar ende...

Në Xhaminë e Plumbit
Plumbi i xhamisë së saj më ka joshur nga Kalaja e nënë Rozafës, dhe nga shumë më tutje mbase. Kurrë më parë nuk i jemi afruar. Kjo zonjë e rëndë të tremb. Nuk më është dukur asnjëherë koha e përshtatshme për të. Pastaj, më është dukur vetëm. Shumë vetëm. E patrazuar. Asnjëherë nuk kam kuptuar për komunitetin e myslimanëve, pse shumë syresh nuk e falin xhumanë në objekte të tilla- kaq të veçanta. Gjithsesi, punë e tyre. Zoti vetëm dëgjon. Ai që i di të gjitha duhet ta ketë shkoqitur dhe këtë. Në fakt, xhamia e Plumbit në pak momentet, që nuk e kemi parë duke notuar mbi ujë dhe rrethuar me ujërat e Drinit (që tash ja kanë mbathur tokën me sediment), më është dukur si e fundosur. Po të mos ishte ai plumbi, që i ka veshur kokën dhe që e ka mbajtur. Bash për këtë më duket se është dashur plumbi, që dikur u soll nga larg për të gatitur xhaminë më interesante të shqiptarëve të veriut. Jo më kot, kur u lirua besimi i fesë, një nga gjërat e para ishte pikërisht sigurimi i materialit, që ta godisnin sërish. Duhej të dukej. Të shquhej. Dhe, ajo, kishte çfarë t’i tregonte qytetit. Të parët e tyre ishin munduar t’ia u bënin vendin e faljes bashkëqytetarëve të tyre si një nga më të mirat në vend. Më romantikët e kishin krahasuar me Aja Sofinë. Realisht, portiku me kolonat e heshtura, të largon nga madhështia. Kurse, hekurat, para të cilës gjej një njeri që kujdeset për xhaminë, më japin pak ndjenjë faji. Nuk e di pse duhet të ruhet ende kështu xhamia dhe kisha. Shqipëri hesapi. Me qenë të sigurt. Nga hasmi. Nga i keqi. Nga vetja. Nga xhindet e natës. Akoma në kokë është djalli i komunizmit.
E ke dëgjuar këtë, më shkund një besimtar: Sure Al-Fatiha 1. Me emrin e All-llahut, Mëshiruesit, Mëshirë bërësit! 2. Falënderimi i takon All-llahut , Zotit të botëve !
3. Mëshiruesit, Mëshirë bërësit! 4. Sunduesit të ditës së Gjykimit! 5. Ty të adhurojmë dhe prej Teje ndihmë kërkojmë! 6. Udhëzona në rrugën e drejtë! 7. Në rrugën e atyre ndaj të cilëve ke bekimin, e jo në të atyre që je i hidhëruar, dhe që kanë humbur !

Besimtarët
Jo, nuk e kemi dëgjuar. Në kthimin e lodhshëm nga mali i Vaut të Dejës, të paktën, kemi kapur në momentet e fundit besimtarët. I shohim nga hyrja që është në mes të portikut. Të mbledhur bashkë, si një grigjë e lodhur në freskinë e mjedisit, pushojnë për t’u kthyer kah mihrabit. Flasin dy e nga dy. Duken si të përgjumur. Një burrë, përgatitet veçmas. Eshtë i veshur shumë civil, veç takisë të bardhë, që e ndan nga njerëzit e thjeshtë të besimit. Këtë parakohë e shfrytëzojmë, që të ndjekim ushtrimin e myezinit, që ka gjetur një gur të vjetër dhe na ka kthyer kurrízin, jashtë portikut të xhamisë. Nga padija kujtoj se flet me dikë, por ai përgatitet. Para xhamisë, që më dhemb sërisht me hekurat e qarkuara, duket se flet me një të jashtëm. I përqendruar. Burri, që e has, dhe që kujtoja se fliste në telefon, ngjitur në platformën e gurit dhe përballë xhamisë, lutet. I patrazuar. Ka një palë shapka një këmishë bojë hiri dhe është i vëmendshëm në punën e tij. Më vonë do kuptoj që ky muezin lokal i duhet vërtetë të parapërgatitet. E dëgjoj me respekt dhe i kërkoj që të flasim pak, kur mbaron. Më bën me shenjë nga portiku, që gjendet brenda se do të jetë i lirë, por pas lutjes....Erdhi koha, më thotë pastaj heshtur me sytë pak si të mbyllur. Dhe, më fton brenda.

Vetë Xhamia
Qëndroj dhe pak, ndërsa i bëj një rikonjicon zonës. Përreth ka gurë, disa të modeluar në formën e turbanit. Dhe lumi ka mësyrë pa fund. Kjo xhami nuk ka mbishkrim dhe nuk dihet kush e ka ndërtuar. Thuhet se ndërtuesi i saj ka qenë një vezir, por edhe kjo nuk dokumentohet. Nuk ka dyshim se ndërtimi i saj është bërë në kohën kur Bushatllinjtë ishin në kulmin e fuqisë së tyre, lexojmë në një plan, që studiuesi Jovan Adami, ka përgatitur dikur. Në të vërtetë, kush mund të ndërtonte një mrekulli të tillë, pa Bushatlinjtë, më shkon ndërmend.
Plani i objektit në fjalë paraqitet interesant mbasi duket se është një imitacion në miniaturë i Shën Sofisë së Stambollit. Objekti është i ndarë në tri pjesë. Në hyrje është një portik i rrethuar me 10 shtylla monolite të kurorëzuara me kapitele të veshura me gjethe akathi. Mbas portikut vjen vendi i faljes dhe në fund absida katërkëndëshe.
Objekti është i mbuluar me kube. Kubeja qendrore mbështetet mbi një bazë tetëkëndëshe. Mihrabi, i cili ka formën e nj abside, është i mbuluar me një gjysmëkube. Eshtë e vërtetë që i ngjan Shën Sofisë, por unë nuk gjej shumë elementë të përbashkët. Në Aja Sofinë kam “humbur”. Kryemrekullia e Bizantit të lbyr për madhështinë dhe format tmerrësisht të mëdha, të punuara deri në perfeksion me metodat më të mira, që njiheshin deri në atë kohë. Këtu vërtetë ka shumë dashuri (lokale), por edhe pak ngutje. Gjithsesi, hapësira e vogël që është në këtë portik- të ngazëllen. Vetëm se kolonat e bukura duken pak të dëmtuara nga koha dhe disa njerëz kanë lënë ca vandakë me dërrasa në skaj. Të kap trishtimi kur shikon pas hekurave, pas parregullsisë, por kjo është Shqipëria. Duhet të ruhemi nga vetja, të ruajmë besimin, të ruajmë gjithçka, se këtu gjithë duan të marrin...Dhe, të mos japin. Heqim këpucët. Zhytemi në një gjelbëreme që vjen nga kubeja dhe që zbret deri poshtë. Një serenitet të pushton të gjithin. Prehem...Sytë më mbesin dhe mjedisohen me vështirësi në arabeskat dhe shkrimet kuranore, që mbushin hapësirën dhe që janë shkruar pastër me një kaligrafi të këndshme.

Brënda
Sytë më mësohen shpejt. Askush nuk e kthen kokën nga besimtarët. Ca pëshpërima moskuptimi janë të paktat, që na mirëseardhin. Përshëndesim me kokë. Ulemi. Imami, ka bërë gati fjalën e tij. Çuditërisht banorët nuk rrinë kah Mihrabit por qëndrojnë përballë Minberit, vendi i ngritur me shkallë druri në të djathtë të mihrabit. Që atje, imami, me shëndet të mirë dhe me një takije të pastër në kokë fillon predikimin e tij.”Drejtësia shenjë e profetit..Hipokrizia shenjë e të keqes..Kur gënjeshtra pushton mëndjen e njeriut...”...Duhet ta ketë thënë kushedi sa herë, sepse zëri bëhet shpejt i zvargur. Me kohë vërej se edhe takija mbi kokë -sikur i rri pak e madhe. Eshtë e vetmja gjë e bardhë, që ka mbi kokë, ndërsa qëndron drejt mbi minberit duke nxituar disi. Të tetë vetat, besimtarët, të pushtuar nga thirrja e besimit, rrinë si një grigjë e sfilitur. Por paqësi. Urtësia rrethon vendin. Shoferin tonë e ka këputur gjumi në një nga shtyllat në fund. I lodhur, i drobitur, me tingujt monotonë, që vinë me zërin sugjestionues të imamit, ai kaplohet në një gjumë të thellë. Ia kemi zili. Jam kurioz të di ëndrrat që shikon. Kuptohet se nuk kemi kohë për psikoanalizën e tij, sepse më duhet ta shkrep pa fund, aparatin. Besimtarët nuk shqetësohen. Më bën shoqëri një djalosh shumë i vogël, që ndryshe nga të tjerët ka kthyer kurrizin dhe më shikon pa shumë fjalë. I ati i flet ngadalë dhe e nguc në besim, por djali, që ka zënë një vend përballë mihrabit hesht dhe me sa duket pret fundin.
“Kur lexohet Kur’ani, ju dëgjoni atë (me vëmendje) dhe heshtni, në mënyrë që të fitoni mëshirë.” Kur’an (7:204)
Në fakt askush nuk e vë re seriozisht prezencën tonë. Ose hiqet kinse. Pak minuta më pas të gjithë kthehen nga Mihrabi. Me ta është bashkuar dhe imami, që ka zbritur nga minberi. “Bëj mirë pas mëkatit..Morali i bukur, morali...Morali që të shtie në përsosmëri”, kanë qenë të fundit gjëra që mbaj mënd prej tij...Patetizmi, që e shoqëron fjalën e imamit, ma bën edhe më aspak interesante fjalën e tij. E shikoj që ai nuk është në realitet. Një paqësim i tërë më pushton pak e nga pak...Nga Mihrabi e kam ndjekur me kujdes sesi ka lexuar me një zë dhe me një fletore të thjeshtë fjalën e tij shumë konvencionale. Që në fakt, thotë pak. Eshtë pak klasike në kuptimin e duhur. Ndaj e kam dëgjuar, por nuk më ka bërë shumë përshtypje. Ndryshe, nga ai, imamët, që kam hasur në Tiranë, djem të rinj të shkolluar në universitetet teologjike të Lindjes, i kam dëgjuar duke folur për tema më bashkëkohore. E braktis shpejt mendimin dhe sytë më marrin që të vëzhgoj mrekullinë, të cilën e ndjej nga përpjestueshmëria e hapësirës dhe nga kupolat e ideuara deri në perfeksion të mjeshtërve të xhamisë së Plumbit. Kurse Mihrabi, nga ku drejtohen të gjithë është i dekoruar këndshëm me arabeska...të kuqe.
Dikur, rreth e përqark objektit, sidomos në anën jugore, shihen varre, shumica e të cilave janë të mbuluara me baltë të sjellë nga Drinasa. Një gjë e tillë ka ndodhur edhe brenda faltores, e cila gjatë dimrit përmbytet nga ujërat. Kjo xhami, si nga ana e planimetrisë, ashtu edhe nga ana e konstruksionit dhe e elementëve arkitektonikë, është e vetmja në Shqipëri..., thonë specialistët. Përmbajtja tash lë shumë për të dëshiruar. Një gur matanë, dhe hekurat- më bëjnë të besoj se asnjëherë, këtu nuk do jetë si dikur. Shikimi më mbetet tek dy djemtë e vegjël me kanotiere, që tashmë janë veçuar dhe presin mbarimin e faljes. Më shikojnë me dyshim, kur shkrep blicin. U buzëqesh.

Falja përfundon
Pak minuta më vonë, fëmijët e vegjël, janë afruar përkrah meje dhe më pyesin. Por mua sytë më mbesin në kurrizin e predikatoret, imamit të xhamisë. Që kur ka zbritur në mihrab, tash e udhëheq me përkuljen e tij lutjen. E bën disa herë lutjen dhe burrat i përgjigjen...
Vjen fundi. Takohen, përqafohen. Eshtë mbyllur dhe një javë në tokë. I pari vjen myezini, që i bëj kompliment për zërin. Çuditërisht nuk di fare arabisht. Imami afrohet. Është një burrë i këndshëm me emrin Mit’hat Myftiu dhe i destinuar të na flasë. I xhaxhai ka qenë këtu dhe brez pas brezi janë marrë me xhaminë...Flet. E pyesim çdo të thotë me: Kur gënjeshtra pushton mendjen e njeriut. Pastaj pse nuk flet për temat bashkëkohore. Nuk besoj, se mund ta bëj një gjë të tillë: Fëmijët, që gjatë kohës së faljes nuk rrinë, tash janë zbutur. Nga pak kanë ardhur dhe burrat. Janë të gjithë nga një lagje. Ajo që quhet Qafë dhe që janë të gjithë shumë afër xhamisë, që tash është fizikisht gjithmonë e më e vogël sepse është mbathur nga aluvionet...”Ka tash 700 vjet. Kaq në fillim janë dhënë 30,000 USD. Eshtë pronë e hipotekuar...Eshtë e Lagjes së Tabakëve. Plumbi ka ardhur nga larg. Kanë qenë këta që janë marrë me të në fillim Reshat Kockiq, Fiqiri Dibra, Xhavit”.... flet myftiu. Më tregojnë dhe ata qe kanë prishur. Të gjithëve u ka ndodhur diçka. E pyes për besimtarët dhe më thotë se komuniteti mysliman po mundohet dhe se kjo xhami tash frekuentohet më shumë nga Lagjja e Qafës së Tabakëve. Nuk vinë më nga lagjet e tjera, sepse u bie më mirë ta falin xhumanë në lagjet e tyre, më sqaron.
Tashmë të tetë besimtarët i kam përballë. Njëri është vëllai imamit. Tjetri kushëri. Të gjithë miq. Lagështira na bën roje kudo mbi kokë...”Tashti e kemi në pikë të hallit. Unë vetë punoj në ujësjellës, por të premten jam këtu. Kam një punë të mirë që më lejon,- më thotë. Ndaj e bëj këtë”. Flasim për të përditshmet, por edhe se xhamia me gjithë interesin e ndjek braktisjen. Dikur kur është hapur, këtu nuk kishte vend, ndërsa tani nuk ka fare, më thotë dikush...

Biseda, të vuajturit
Biseda bëhet afër derës së daljes në skajin e xhematit, por i gëzohem të gjithë mjedisit. Eshtë fat që të kesh një vend të tillë ku mund të falesh, por sot gjithmonë e më shumë, ata, po vuajnë braktisjen. Ky është problemi. E kuptoj se nuk mund t’i pyes për elementë të veçantë të ndërtimit: si mukarnasin, ivanin, por burrat më shpjegojnë sesa vështirë ka qenë për ta që të ruajnë këtë vend. Myftari që është dhe njeriu përgjegjës tregon se me gjithë insistimin e Komunitetit Mysliman- gjithmonë këtu ka probleme prej ujit të lumit Drin. Kështu ka qenë gjithmonë deri në kohën e Enverit. Por kur lumi ka pasur nivel më të lartë, atje ka qenë edhe më problem...Burrat janë të hapur dhe të flasin për problemet e tilla dhe pak nga pak bashkohen të gjithë me një zë. Ai, që bën myezinin, dhe që nuk di arabisht, është pikërisht njeriu që e gjej më pranë. Ndërsa, lagështira që të qarkon kudo- e shikoj më qartë. Nuk ka mundësi, që kjo kryevepër arkitektonike të lihet në këtë mënyrë. Por e shikoj se njerëzit e kanë humbur ose atë që është bërë deri më tani u duket e shumtë. Tek e fundit nuk mund të bëjnë më shumë. Një burrë, që më shikon si me dyshim, është i vëllai i imamit. Më pyet për të identifikuar. Por, janë të gjithë të paqmë dhe të gjithë i ke këtu. Vetëm gratë jo. “Nuk para vinë, sepse mund të ndodhë që të kenë problem”, sqaron Imami...Por duket se të teta vetat nuk mund të thonë shumë për xhaminë e tyre. Ndërsa, siguria, mungon. Si edhe në shumë objekte të tjera, të vjen keq, që xhamat janë me hekur dhe njerëzit e Qafës, kështu quhet vendi që e frekuenton këtë xhami më shumë, është i pafuqishëm. Të paktën, ekonomikisht.
...
Kjo bisedë bëhet një të premte në mesditë, kur mbahet predikimi i obligueshëm i përbashkët. Myftari ndahet shpejt sepse tash i duhet të japë mësim për një grup vajzash të vogla që vinë dhe cicërojnë afër mihrabit. “Jemi të hapur që të vinë”,-më sqaron, ndërsa më kujton një sure (En Nasr) : Me emrin e All-llahut, Mëshiruesit, Mëshirë bërësit! 1. Kur erdhi ndihma e All-llahut dhe çlirimi (ngadhënjimi),
2. Dhe i pe njerëzit që po hyjnë turma-turma në fenë e All-llahut.
3. Ti, pra, lartësoje Zotin tënd duke falënderuar dhe kërko nga Ai falje.
Ndahemi mirë me besimtarët. Janë të paqtuar. Jemi të paqtuar. Hekurat pas, tani nuk luajnë ndonjë rol. Por gurët e varreve andej-këndej të dhembin. I them dikujt pse nuk i mbledhin. Më thotë se është një peshë kolosale për krahët e tyre. E kujtoj se është një nga objektet më të rëndësishme të artit islam. “E respektojmë”, ma kthejnë. Mrekulli të tilla, Shkodra ka fat, që i ka në gjirin e saj. Por, sa është e vetëdijshme?! Këtë nuk mund ta sqarojnë të tetë njerëzit, që falen. Ose banorët e Qafës, nuk i japin dot përgjigje. Myezini, tash është një njeri tjetër. Qesh. Na përshëndet i fundit dhe nuk pranon ta ftojmë në makinë. Myftari drejtohet te vajzat e vogla, që po marrin mësimet e para në Islam. Eshtë vera e vitit 2007 me kalendarin gregorian.

Ben Andoni

Opera Mrika

L A J M E R I M E KULTURORE

EDUARD JUBANI live koncert

Me date 20 nentor 2008 ora 18:00 ne Teatrin "Migjeni". EDUARD JUBANI live koncert.

Koha Shkoder online

Shkoder, Albania

Temp:	15°C
Mes.:	15°C
Lag.:	91%

Shpejt.:	32 km/h
Drejtimi:	270°
Barom.:	986.1 mb

Vizitore: 1423901

Harta e klikimeve

Parashikimi kohes

Parashikimi i kohes per10 ditet e ardheshme n`Shkoder

Shkolla Prenke Jakova

Bashkohu edhe ti ne grupin e
Lliceut Artistik Prenke Jakova!
Kliko ketu!

PUBLIKO DHE TI

Dëshiron te publikosh diçka qe mendon se eshte ne sherbim te komunitetit te qytetit tend?!!
Eshte e thjeshte mjafton vetem te dergosh email:
Kjo adrese e-maili mbrohet nga spam, aktivizoni java script per ta pare